Πέμπτη, 04 Οκτωβρίου 2018 19:30

Σειρά διαλέξεων Θοδωρή Κοντάρα

Written by
100
Σειρά διαλέξεων Θοδωρή Κοντάρα

 Σειρά διαλέξεων Θοδωρή Κοντάρα

 Η πρώτη διάλεξη θα γίνει την Τετάρτη, 3 Οκτωβρίου 2018, με θέμα «Οφθαλμός Θράκης Αδριανού πόλις εστίν». 

    Χτισμένη στη συμβολή των τριών μεγάλων ποταμών, του Έβρου, του Τόντζου και του Έργινα, που αρδεύουν τις απέραντες πεδιάδες της Θράκης, η αρχαιοθρακική Ουσκουδάμα έμελλε να γίνει η αυτοκρατορική Αδριανούπολη, μια από τις αρχαιότερες μεγάλες πόλεις της Ευρώπης. Αγαπημένη των Ρωμαίων στρατηγών και βασικό αμυντικό προπύργιο της Κωνσταντινούπολης, η περιπόθητη πόλη των Βυζαντινών αυτοκρατόρων και των Οθωμανών σουλτάνων υπήρξε η δεύτερη πρωτεύουσα των Τούρκων, το «μάτι της Θράκης». Η Αντριανού των Ρωμιών, η Εντιρνέ των Τούρκων, το Οντρίν των Βουλγάρων ήταν πάντα «το μήλον της έριδος», λόγω της κομβικής γεωγραφικής θέσης και του κορυφαίου στρατιωτικού, εμπορικού και πνευματικού της ρόλου, που διατηρήθηκε αναλλοίωτος μέσα στο διάβα των αιώνων, με βασικό μοχλό πάντοτε τους Έλληνες.

    Μας εκπλήσσει ο πάλαι ποτέ σφριγηλός Ελληνισμός της θρακικής πρωτεύουσας, με την οικονομική του ευρωστία, με το μέγεθος των σχολείων και των σπιτιών του, με τις ωραίες εκκλησιές και τους πολυπράγμονες συλλόγους του μέχρι τον αναγκαστικό εκπατρισμό, τον Οκτώβρη του ’22.  

Οι επόμενες επτά διαλέξεις έχουν ως ακολούθως: 

Τετάρτη, 7 Νοεμβρίου 2018 

«Βάρνα, Αγχίαλος, Μεσημβρία, Πύργος, Σωζόπολη, Αγαθούπολη: τα ελληνικά στρείδια στα μαυροθαλασσίτικα παράλια της Βουλγαρίας»

    Με βαριά ιστορική κληρονομιά και έντονη ελληνική παρουσία ως την εποχή μας, ο μακρινός κι ευρηματικός ναυτικός κόσμος των μαυροθαλασσίτικων ακτών της Βόρειας Θράκης, γαντζωμένος στις πανάρχαιες Ελληνίδες πόλεις που κρατούν μέχρι σήμερα ζηλότυπα τα ελληνικά τους ονόματα, έστω και παρεφθαρμένα, θα μας αφηγηθεί το τρισχιλιόχρονο παραμύθι του, από τον καιρό των μύθων ίσαμε τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, τότε που ο καταραμένος εθνικισμός δίχασε και κατέστρεψε τον κόσμο μας.

    Οι ελληνικές ναυαρχίδες, αραγμένες στα βουλγάρικα νερά, με την πολυτάραχη ιστορία τους μέσα στο χώρο και το χρόνο, με τον πολυποίκιλο βίο τους, την οικονομία, την τέχνη και τα πνευματικά τους επιτεύγματα, μας γοητεύουν με τον σημερινό Ελληνισμό τους, ο οποίος, σε πείσμα των καιρών και των διώξεων, εξακολουθεί να επιβιώνει και να δημιουργεί στον τόπο του.

 Τετάρτη, 5 Δεκεμβρίου 2018

«Σεργιάνι στον ελληνικό κόσμο της Βιθυνίας» 

    Μόλις δυο βήματα από τη βασιλίδα των πόλεων, στις πόλεις και τα χωριά της μικρασιατικής Βιθυνίας, με τις βυζαντινές εκκλησιές, τα μοναστήρια και τα κάστρα, με τους απέραντους μορεώνες, ελαιώνες κι αμπελώνες, με τα βαθύσκια δάση, τα πολλά νερά και τις πρασινωπές προποντιακές αγκάλες, με τα επιβλητικά σχολειά, τα πολυώροφα κουκουλόσπιτα και τα εντυπωσιακά ξύλινα αρχοντικά, άκμασε για αιώνες ένα από τα πιο διαλεχτά τμήματα του Ελληνισμού.

    Στους δρόμους και τα σοκάκια της Κίου, της Νίκαιας, της Λεύκης, των Μουδανιών, της Τρίγλιας, της Συγής και της Προύσας, θα ανακαλύψουμε τα χνάρια πολυμήχανων ψαράδων, γκεμιτζήδων και καραβοκυραίων, τετραπέρατων εμπόρων κι εργατικών αγροτών. Θα συναντήσουμε ικανότατους μεταξάδες, μεγάλους εθνικούς ευεργέτες και μεταξοντυμένες βρακοφόρες κοκόνες, θα ψηλαφίσουμε τον γενέθλιο τόπο του Καρόλου Κουν και του Μανόλη Ανδρόνικου, που λάμπρυναν το σύγχρονο πολιτισμό μας, και θα νιώσουμε τον απόηχο της σφριγηλής, αλλά μαρτυρικής βιθυνικής Ρωμιοσύνης, που υπήρξε από τα χρόνια του μύθου ως το 1922 μια από τις δυναμικότερες εστίες του Ελληνισμού. 

Τετάρτη, 9 Ιανουαρίου 2019

«Η Κυζικηνή χερσόνησος και τα νησιά του Μαρμαρά» 

    Ένα ταξίδι στα δεκατέσσερα χριστιανικά χωριά της Κυζικηνής Χερσονήσου, στα μέρη της ξακουστής και πανάρχαιας Αρτάκης, δίπλα στην ενδοξότατη Κύζικο, μια από τις σπουδαιότερες πόλεις της αρχαιότητας και του Βυζαντίου, αλλά και στα τέσσερα ελληνικά νησιά της Προποντίδας, τον Μαρμαρά, την Κούταλη, την Αφυσιά και το Πασαλιμάνι.

    Αφήνοντας τα καπινταγιώτικα ορεινά μονοπάτια, με τους μύθους της Κυβέλης, το μέγα μοναστήρι της Φανερωμένης και τις εύφορες κοιλάδες, θα γλιστρήσουμε με τη σαντάλα ή τον μπουγιαντέ μας στους επικίνδυνους θαλασσινούς δρόμους και θ’ αράξουμε στις πολύβουες μαρμαρινές ακρογιαλιές, που πλημμύριζαν κάποτε από την άφθονη ψαριά, για να γευτούμε κολιαρούδια και παλαμίδες, πίνοντας τα περίφημα αρτακιανά και πασαλιμανιώτικα κρασιά. Θα χαϊδέψουμε τα γοητευτικά παλατιανά μάρμαρα, που χτίζουν εδώ και 3.000 χρόνια κάθε λογής αρχιτεκτονήματα, και θα σύρουμε το χορό τ’ Άη-Γιωργιού, του λεβέντη προστάτη της Προποντίδας. Εκεί… στις πλατανοσκεπείς πιάτσες της Περάμου, της Μηχανιώνας, των Ρόδων, του Πραστειού, της Γαλλιμής, των Παλατιών, της Αλώνης, της Λαγκάδας ή των Σκουπιών… εκεί… στην καρδιά της Προποντίδας.

 Τετάρτη, 6 Φεβρουαρίου 2018

«Πέργαμος, πρώτη Ασίας» 

    Τόπος βαθιά ελληνικός και τρισόλβιος, η Πέργαμος, από ασήμαντο μικρό κάστρο, έμελλε να γίνει μια από τις ενδοξότερες πόλεις της ανθρωπότητας και «πρώτη Ασίας». Χτισμένη σε θέση εξόχως στρατηγική και περίβλεπτο, κατέστη ένα από τα μεγαλύτερα οικονομικά και πνευματικά κέντρα του αρχαίου κόσμου, άξια διάδοχος της Αθήνας, αλλά και ισχυρή αντίζηλος της Αλεξάνδρειας σε καλλιτεχνική και πνευματική ανάπτυξη.

    Οι Ατταλίδες βασιλιάδες της, πέρα από τη δημιουργία ενός ισχυρού κράτους, έχτισαν παλάτια και περίλαμπρα ιερά, οργάνωσαν την ξακουστή περγαμηνή βιβλιοθήκη, που περιείχε του κόσμου τη σοφία, κι έκαναν την Πέργαμο την πιο χαρακτηριστική ελληνιστική πόλη που σώζεται σήμερα στη Μεσόγειο.

    Η Πέργαμος, κατά τη βυζαντινή περίοδο, εξακολουθεί την κυρίαρχη και δυναμική της παρουσία στην Αιολίδα, παρά τις καταστροφικές επιδρομές Περσών κι Αράβων. Αλλά και στα νεότερα χρόνια, μετά την πλήρη παρακμή από την τουρκική κατάκτηση, ο κόσμος της Περγάμου γίνεται και πάλι λαμπερός και πολύχρωμος, ονειρικός, δημιουργικός, ποικιλμένος πολύτροπα, αφού η περιοχή είναι η πραγματική ενδοχώρα των νησιών του Βορείου Αιγαίου και κυρίως της Λέσβου, με την οποία οι οικονομικοί, κοινωνικοί, πολιτισμικοί, ακόμη και συγγενικοί δεσμοί της Περγάμου -όπως και του Αϊβαλιού- είναι βαθύτατοι, στενότατοι και άρρηκτοι από αρχαιοτάτων χρόνων.

    Το μεγαλείο και η ποιότητα του Περγαμηνού Ελληνισμού, αρχαίου και νεότερου, αποτυπώνονται ολοφάνερα στα μοναδικής τέχνης αριστουργήματα, που σώζονται επί τόπου ή γεμίζουν κυρίως το ομώνυμο μουσείο του Βερολίνου, αλλά και στις ελληνικές γειτονιές πάνω στην αρχαία πόλη, με τα αμέτρητα ωραία ρωμιόσπιτα, δείγματα μιας περίλαμπρης μικρασιατικής πατρίδας.   

Τετάρτη, 6 Μαρτίου 2019

«Αϊβαλί και Μοσχονήσια, δυο λαμπρές πολιτείες της πονεμένης Ρωμιοσύνης» 

    Η πατρίδα του Κόντογλου, του Βενέζη, του Δούκα και του Βαλσαμάκη, με την εκρηκτική της ανάπτυξη από τον 18ο αιώνα ως το ’22, εντυπωσιάζει ακόμη και σήμερα τον Έλληνα επισκέπτη με τους απέραντους ελαιώνες και τις απόκρυφες ακρογιαλιές, με τις εντυπωσιακές εκκλησιές και τα ερειπωμένα μοναστήρια, με τα καλά σχολεία –φυτώρια νεοελληνικής παιδείας–, με τα εργοστάσια, τα αμέτρητα βιοτεχνικά κτίρια και τις συμπαγείς συστάδες των υπέροχων τεφρορόδινων σπιτιών της.

    Περπατώντας βήμα βήμα στις δίδυμες πολιτείες, τις πιο ελληνικές πόλεις ολόκληρης της Μικρασίας, θα γνωρίσουμε έναν αλλοτινό κόσμο σαράντα και πλέον χιλιάδων ανθρώπων, που υπήρξαν εργατικοί λαδάδες κι επιδέξιοι βιοτέχνες, άξιοι ναυτικοί και ψαράδες, δαιμόνιοι επαγγελματίες, περίφημοι κοντραμπατζήδες και παλληκαράδες, περιστοιχισμένοι από ένα περήφανο αρχοντολόι, από κορυφαίους βαθυστόχαστους δασκάλους του Γένους και καλομαθημένες κυράδες της αιολικής γης.  

 

Τετάρτη, 3 Απριλίου 2019

«Περιδιαβαίνοντας στα λαμπρά χνάρια του ελληνικού κόσμου της Καρίας» 

    Ένα σεργιάνι μνήμης από τη δωρική Αλικαρνασσό, την Εύρωμο και τη Στρατονίκεια ως τις πολυπράγμονες αποικίες της Ιασού και της θαλασσοκράτειρας Κνίδου και τα μυστηριακά ελληνοκαρικά κέντρα των Μυλάσων, των Λαβράνδων, της Καύνου, με τους απέραντους ελαιώνες και τα βαθύσκιωτα δάση, με τις εντυπωσιακές αρχαιότητες, τις πρωτοβυζαντινές εκκλησιές και τα ιπποτικά κάστρα, σε μια χώρα που από τα χρόνια του μύθου ως το 1922 συνδέθηκε άρρηκτα με τον Ελληνισμό στο Αιγαίο.

    Σταυροδρόμι λαών και πολιτισμών, η αιγαιοπελαγίτικη χώρα της Καρίας, απέναντι από τα Δωδεκάνησα, είναι μια από τις σπουδαίες και ιστορικές ελληνικές πατρίδες της Μικρασίας, με κορυφαία οικονομική και στρατηγική σημασία για κάθε κυρίαρχο ανά τους αιώνες, Κάρα, Έλληνα, Πέρση, Ρωμαίο, Σταυροφόρο ή Τουρκομάνο.

    Κοιτίδα των Καρών και των Λελέγων και λίκνο ενός ιδιότυπου ελληνικού πολιτισμού, ιδίως από την εποχή του Μεγαλέξαντρου, η ναυτομάνα Καρία αποτέλεσε νευραλγικής σπουδαιότητας επαρχία του Βυζαντίου, με τα σημαντικά λιμάνια και τους συνεχείς αγώνες της κατά του αραβικού κόσμου. Αποκομμένη από την κεντρική εξουσία της Κων/πολης ήδη από τον 12ο αι., η Καρία, με κινδύνους και δυσκολίες, διαφύλαξε μέχρι τους Διωγμούς του 1914-1922 τη Ρωμιοσύνη της και τους προαιώνιους δεσμούς της με τα γειτονικά Δωδεκάνησα, παρά τον εκτουρκισμό των περισσοτέρων κατοίκων της. 

Τετάρτη, 8 Μαΐου 2019

«Να τα ταξιδέψω θέλω της Αττάλειας τα νερά…» 

    Χτισμένη από τον βασιλέα Άτταλο Β’ το 158 π. Χ., πάνω σε καίρια ευλίμενη ακτή, η Αττάλεια έγινε μια από της σπουδαιότερες πόλεις της Μεσογειακής Μικρασίας. Η ακμή της, που οφείλεται στη γεωγραφική της θέση ανάμεσα στους πολύφερνους κόσμους της Κύπρου, της Συρίας, της Αιγύπτου και του Αιγαίου, εξακολούθησε από τα ελληνιστικά χρόνια έως την ύστερη βυζαντινή εποχή. Πρωτεύων λιμένας της Παμφυλίας, υποσκέλισε σταδιακά τις γειτονικές πόλεις Πέργη και Σίδη κι έγινε ο κύριος ναύσταθμος του χιλιάρμενου βυζαντινού στόλου στη Μεσόγειο, κέντρο διεθνούς εμπορίου και βάση κατά των Σαρακηνών, αλλά και η κυριότερη πύλη εξαγωγών του σελτζουκικού σουλτανάτου του Ικονίου μετά το 1207.

    Ο Ελληνισμός, που ποτέ δεν έπαψε να την κατοικεί, τουρκοφώνησε μεν, αλλά διέπρεψε στην οικονομική και πνευματική ζωή της πόλης. Έως την Έξοδο του 1922, το 1/3 των κατοίκων της ήταν Έλληνες, που κατοικούσαν μέσα στο Καλέιτσι, το πανάρχαιο κάστρο με τις ελληνορωμαϊκές πύλες και τους ογδόντα βυζαντινούς πύργους του, μα κι έξω από αυτό, σε νέες συνοικίες με επιβλητικά και μεγαλοπρεπή αρχοντικά οθωμανικού ή νεοκλασικού ύφους. Η γραφικότητα της πόλης και η ωραιότητα των κτισμάτων και της φύσης της περιγράφονται γλαφυρά από περιηγητές και συγγραφείς, ενώ ακόμη και σήμερα εντυπωσιάζουν κάθε επισκέπτη της.

 

 

 

Read 100 times

Latest from apostaktirio team