«ΤΣΑΡΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ο Β’» (μια παραγνωρισμένη προσωπικότης) του ΒΕΝΙΑΜΙΝ ΖΟΥΚΩΦ, σε μετάφραση ΜΑΡΙΑΣ ΑΝΤ. ΝΑΣΤΟΥ
Εκδόσεις «Βεργίνα» Αθήνα, 2019 

Καλαίσθητο βιβλίο τού Βενιαμίν Ζουκώφ*1, σε μετάφραση, από τα Γαλλικά, της Μαρίας Αντ. Νάστου*2, των εκδόσεων Βεργίνα, που φωτίζει τη ζωή τού τελευταίου τσάρου τής Ρωσίας. Ο υπότιτλος «μια παραγνωρισμένη προσωπικότης» δηλώνει την άποψη του δημιουργού, για τον Νικόλαο Β΄ (1868 - 1918), της δυναστείας των Ρομάνοφ ή Ρομανώφ.

Παρότι δεν γνωρίζω το γαλλικό πρωτότυπο, η μετάφραση της Μαρίας Νάστου είναι τόσο γλαφυρή, που ο αναγνώστης γίνεται κοινωνός ενός εξαίσιου κειμένου, στη λεπτομέρειά του. Έτσι, από την αρχή, μαθαίνουμε για τα παιδικά – εφηβικά χρόνια τού Νικολάου, γιου τού τσάρου Αλεξάνδρου Γ’ και της Μαρίας Φεοντόροβνα (Δανία). Πολύ νωρίς κατατίθενται και άλλα στοιχεία τής ζωής τού Νικολάου· η βαθειά του πίστη στην Ορθοδοξία, με ποιες αξίες ανδρώθηκε και η γνωριμία του με την μετέπειτα σύζυγό του Αλίκη (Alix), εγγονή τής βασίλισσας Βικτωρίας, της Μεγάλης Βρετανίας. Οι γάμοι τους έγιναν αμέσως μετά την ενηλικίωση των δύο νέων, σε χρόνο λίγο πριν ο Νικόλαος αναλάβει τα καθήκοντά του ως νέος τσάρος, μετά τον θάνατο του πατέρα του. Ο διάδοχος του θρόνου, Τσάρεβιτς Αλεξέι Νικολάγιεβιτς, τον οποίον απέκτησε (μαζί και τέσσερες κόρες) το ζεύγος, έπασχε από σοβαρή κληρονομική ασθένεια, στην οποία έπαιξε καταλυτικό ρόλο ο μοναχός Ρασπούτιν. Ο Νικόλαος Β΄, Τσάρος πασών των Ρωσιών,  Βασιλιάς της Πολωνίας και Μεγάλος Δούκας της Φινλανδίας, κυβέρνησε από το 1894 μέχρι την παύση του από τον θρόνο το 1917. Στη διάρκεια της βασιλείας του αντιμετώπισε μεγάλα προβλήματα, μεταξύ αυτών: τη συμμετοχή τής χώρας του στον Ρωσοϊαπωνικό Πόλεμο (1904 - 1905) και στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (1914 - 1918). Ο Νικόλαος Β΄, γαλουχημένος με αυτοκρατορικές και Ορθόδοξες αξίες, δεν πίστευε στον Κοινοβουλευτισμό. Για τον λόγο αυτόν, παρότι υποχρεώθηκε, λόγω εσωτερικών αναταραχών,  να ιδρύσει την «Κρατική Δούμα» (ένα είδος εκπροσώπων τού λαού) αργότερα, τη διέλυσε. Επίσης, δεν μπόρεσε να «αναχαιτίσει» την επερχόμενη Ρωσική Επανάσταση, του 1917, οπότε και εκτελέστηκε το 1918, τόσο αυτός όσο και τα υπόλοιπα μέλη της αυτοκρατορικής οικογένειας από τους Μπολσεβίκους, παρόλο που οι επαναστάτες τον είχαν παραιτήσει έναν χρόνο πριν, παρά τις αντιρρήσεις του.

Οι παραστατικές και λεπτομερείς περιγραφές του πονήματος, χάρη στη μετάφραση της κυρίας Νάστου, δίνουν ατόφια την εικόνα τού Νικολάου Β΄, ο οποίος, κατά τον συγγραφέα, είχε πολλές αρετές κι έλαβε σημαντικές αποφάσεις σε θέματα τοπικού αλλά και διεθνούς επιπέδου, όπως: ενίσχυση της Ρωσικής Εκκλησίας, καταπολέμηση του αλκοολισμού, καθιέρωση ασφαλιστικού συστήματος των πολιτών, ανάπτυξη της οικονομίας, μεταρρύθμιση της αγροτικής ζωής και συμβολή του στην ίδρυση της Κοινωνίας των Εθνών. Ο τελευταίος τσάρος, κατά το κείμενο, υπήρξε μέγας στρατηλάτης αλλά και θύμα συνομωσιών και προδοσίας από θεωρούμενους, από τον ίδιον, φίλους και συνεργάτες του. 

Το 1981, ο Νικόλαος Β΄ και η οικογένειά του αγιοκατατάχθηκαν από την Εκτός Συνόρων Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία.   

*1.Ο Βενιαμίν Ζουκώφ είναι ο μόνος –εν ζωή‒ Ρώσος πρωτοπρεσβύτερος της Εκτός Συνόρων Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.

*2.Η Μαρία Αντ. Νάστου είναι μεταφράστρια Γαλλικών, σε υπηρεσία του ελληνικού Δημοσίου.