Παρασκευή, 22 Μαϊος 2020 09:50

"Η ΠΛΑΤΕΙΑ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ" tης αγιογράφου-κριτικού βιβλίου Μαριλένας Φωκά

Written by
151
"Η ΠΛΑΤΕΙΑ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ" tης αγιογράφου-κριτικού βιβλίου Μαριλένας Φωκά

Η ΠΛΑΤΕΙΑ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ
Από τον ρομαντικό νεοκλασικισμό στη μεταμοντέρνα απόδοση του αστικού χώρου 

Της αγιογράφου-κριτικού βιβλίου Μαριλένας Φωκά (ΜΑ) 

Πριν από λίγες μέρες παραδόθηκε στους Αθηναίους η ανακαινισμένη πλατεία Ομονοίας. Η διαμόρφωση του χώρου επί δημαρχίας Μπακογιάννη είναι μια προσπάθεια άξια συγχαρητηρίων, που ανέδειξε έναν χώρο ορόσημο για το κέντρο της Αθήνας με δομική οντότητα και ουσιαστικό κοινωνικοπολιτικό περιεχόμενο που εισέπραξε πολλά θετικά σχόλια από τους πολίτες. Ποιά όμως ήταν η ιστορία της εν λόγω πλατείας που τα ετερόκλητα συχνά στοιχεία της διαμορφώνουν μια «αέναη αστική γεωγραφία;» Στην πρώτη σχεδίαση της πλατείας Ομονοίας, τότε Ανακτόρων το 1833, σε σχέδια των Στ.Κλεάνθη –Ε.Shaubert, το ζητούμενο ήταν η δημιουργία ενός γεωμετρικού τύπου αστικού χώρου αναψυχής εξαίροντας τους ανοικτούς οδικούς άξονες-εξόδους, τη συμμετρία και την αρμονία, σε μια πόλη που θα ήταν αντάξια των Ευρωπαϊκών προτύπων. Η πραγματικότητα όμως διέψευσε τις προσδοκίες αυτές καθώς στον πολεοδομικό ιστό υπήρχαν ελλείψεις βασικών δομών. Για παράδειγμα, στην πόλη που ασπάσθηκε τον νεοκλασικισμό και ανέγειρε μνημειώδη κτήρια το οδικό δίκτυο ήταν αυτό της αρχαιότητας, δεν υπήρχε υπηρεσία καθαρισμού ούτε επαρκής φωτισμός, ενώ εκπληκτικά μνημεία και μέγαρα συνυπήρχαν με βουστάσια, ανοργάνωτα σφαγεία και ρέματα. Με την μετατροπή του εγκεκριμένου σχεδίου πόλεως, το 1834, με επέμβαση του Leon von Klenze επιχειρήθηκε ο επανασχεδιασμός της πλατείας χωρίς πάλι να προσαρμόζονται τα αστικά ή μορφολογικά στοιχεία στα κτηριακά δηλ. ο δρόμος στο κτίριο και όχι το αντίθετο όπως συνέβηκε παρουσιάζοντας το εγχείρημα αυτό μια επίπλαστη αστικοποίηση. Το μέγεθος των ανακτόρων του Όθωνα ήταν αυτό που ουσιαστικά καθόρισε την δημιουργία των πλατειών Συντάγματος και Ομονοίας. (Η σχέση μεταξύ του σχεδίου πόλεως και των οικοδομημάτων εξορθολογίστηκε επί Γεωργίου Α΄). Το 1834 η πλατεία μετονομάστηκε σε πλατεία Όθωνα προς τιμή του βασιλιά της Ελλάδας και προτάθηκε η αλλαγή του σχήματος σε κυκλικό αλλά τελικά δεν εφαρμόστηκε. O περιβάλλον χώρος διαμορφώθηκε κυρίως από τον Ε.Ziller. Η οικοδόμηση της εποχής εξέφραζε τη «Μεγάλη Ιδέα» που ενέτασσε στα σχέδια της τον παροικιακό Ελληνισμό στα κεφάλαια του οποίου το ασθενές οικονομικά Ελληνικό κράτος απέβλεπε. Επίσης, η στροφή των λαϊκών μαζών στον ελληνοκεντρισμό προκλήθηκε από τις διπλωματικές σχέσεις μεταξύ της Πρωσίας και των Μεγάλων Δυνάμεων, την απασχόληση αρχιτεκτόνων από τα Ιόνια νησιά που κόμιζαν τις ιδέες του νεοκλασικισμού, η επικράτηση της σχολής του Μονάχου στην τέχνη με τον Ακαδημαϊσμό, κλ.π.

Το 1849 με βασιλικό διάταγμα η πλατεία πήρε σχήμα ορθογώνιο ενώ το 1863 μετονομάστηκε σε πλατεία Ομονοίας ως σύμβολο της ενότητας των πολιτών μετά την εκθρόνιση του Όθωνα. Στο τέλος του 19ου αιώνα η πλατεία δενδροφυτεύθηκε και στο κέντρο της κατασκευάστηκε πολυγωνική εξέδρα μουσικής και το 1877 φωταγωγήθηκε με λάμπες φωταερίου.

Το 1880 αποτέλεσε την αφετηρία του ιπποσιδηροδρόμου ενώ το 1895 δημιουργήθηκε ο σταθμός του τρένου Αθηνών – Πειραιώς. Το 1930 το σχήμα της έγινε κυκλικό ενώ προβλέφθηκαν περίπτερα για τους ανθοπώλες και εγκαινιάστηκε επί Βενιζέλου η λειτουργία του σταθμού του ηλεκτρικού τρένου στον αεραγωγό του οποίου τοποθετήθηκαν οι Μούσες οι οποίες αποκαθηλώθηκαν επί δημάρχου Κοτζιά ως αντιαισθητικές το 1936.

Το 1950 οι υποδομές εκσυγχρονίστηκαν με την έλευση του αυτοκινήτου και η αναζήτηση οδοστρώματος ήταν κοινό αίτημα ενώ το 1960 αποσύρθηκαν τα τραμ. Διανοίχθηκε η οδός Κοραή και αποφεύχθηκαν οι παρεμβάσεις στην Πλάκα ενώ άνθισε η αντιπαροχή με την ανάλογη κυκλοφοριακή συμφόρηση που επέφερε.

Η μεταπολεμική ανοικοδόμηση δεν αλλοίωσε σημαντικά το χαρακτήρα της πλατείας ενώ το 1985, με το Ρυθμιστικό Σχέδιο της Αθήνας, επί Τρίτση έγινε ενσυνείδητο κοινωνικό αίτημα η ανάγκη προστασίας του χαρακτήρα του χώρου. Από τα μέσα της δεκαετίας του ’90, επιδιώχθηκε μια βιώσιμη ανάπτυξη υπαγορευόμενη από περιβαλλοντικές επιταγές που έμεινε ανυλοποίητη καθώς προσέκρουε σε θέματα οικονομικής ανάπτυξης. Το τέλος της δεκαετίας του ’90 ξεκίνησαν τα έργα της ανάπλασης του ευρύτερου Ιστορικού Κέντρου, η Ενοποίηση των Αρχαιολογικών Χώρων και ο επανασχεδιασμός 4 πλατειών - Σύνταγμα, Ομόνοια, Μοναστηράκι, Ελευθερίας φτάνοντας στο 2020 με στην αναμόρφωση του κεντρικού χώρου της πλατείας με τη δημιουργία του εντυπωσιακού φωτιζόμενου σιντριβανιού.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Read 151 times

Latest from apostaktirio team